است ؟ ! و حال آن كه ذات الهى ، شريك و نظير و مثل و مانند ندارد ، و بت را شفيع و مقرِّب قرار نداده است . يا هنگامى كه حق - يعنى پيامبر يا قرآن - به او رسد آن را تكذيب كند . آيا نيست در جهنّم ( استفهام تقريرى است يعنى هست ) جايگاه اقامت كافران ؟ ! يعنى كسانى كه بر خدا افترا زدند و حق را تكذيب نمودند مستوجب عذاب و خلود در عذاب‌اند . [ منوط بودن هدايت به تلاش و نيكوكارى ] ( آيهء 69 ) وَ الَّذِينَ جهَدُواْ فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ تفسير : كسانى كه در راه ما با نفس خود و با دشمن ما جهاد كردند به يقين ايشان را به راه‌هاى وصول به مقام قرب خود راهنمايى مىكنيم و يا آن كه هدايت ايشان را به راه خير و بركت و توفيق در طاعت زياد سازيم و بر آن بيفزاييم . وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ : و همانا كه خداوند با نيكوكاران است ، در دنيا نصرت و اعانت او و در آخرت ثواب و مغفرت او با نيكوكاران است . تنبيه : آيهء شريفه آگاهى به آن است كه هر كس در راه خدا مجاهده نمايد ، حتماً خداى متعال او را راهنمايى مىكند . آرى اقدام در فرمان‌بردارى خدا ، موجب زيادتى توفيق است . و همچنين عمل كردن به علم ، سبب زيادتى علم است ، چنانچه در حديث وارد شده كه حضرت نبوى صلى الله عليه و آله فرموده است : مَنْ عَمِلَ بِمَا عَلِمَهُ وَفَّقَهُ اللَّهُ عِلْمَ مَا لَايَعْلَمُ . « 1 » و از بعضى علما نقل شده است كه : إنَّ الَّذِي نَرى مِنْ جَهْلِنَا بَمَا لَانَعْلَمُ إنَّمَا هُوَ مِنْ تَقْصِيرِنَا فيمَا نَعْلَمُ ؛ يعنى جهل ما به چيزهايى كه نمىدانيم به جهت تقصير ماست در عمل به آنچه مىدانيم . « 2 »

--> ( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 180 ، و از امام صادق عليه السلام روايت شده كه : من عمل بما علم ، كُفى ما لم يعلم . وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 120 ، ح 30 ؛ بحار الانوار ، ج 2 ، ص 30 ، ح 14 ؛ ثواب الاعمال ، چاپ حيدرى ، 1391 ، ص 161 . ( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 180 .